Een kerk verkopen is zelden alleen een vastgoedkwestie. Er spelen kerkelijke besluiten, de gemeente, vaak de monumentenzorg – en een gemeenschap die afscheid neemt van een gebouw dat generaties lang het middelpunt was. Redres de Bouwkunstmakelaar, sinds 2003 makelaar in erfgoed, architectuur en bijzonder vastgoed, begeleidt eigenaren van religieus erfgoed door dat hele traject.
Eerst de kerkelijke besluitvorming
In de rooms-katholieke kerk beslist de bisschop over onttrekking aan de eredienst, vastgelegd in een decreet, gewoonlijk op initiatief van het parochiebestuur en na het horen van de priesterraad (Bisdom Haarlem-Amsterdam). Het decreet wordt gewoonlijk pas uitgevaardigd wanneer vaststaat wat er met het gebouw gebeurt (Bisdom Haarlem-Amsterdam).
Protestantse kerkgebouwen worden niet gewijd maar ingezegend; een formele onttrekking is niet nodig (VBMK). Binnen de Protestantse Kerk beslist de kerkenraad, met inspraak van de gemeente; bij een gebouw met cultuurhistorische of architectonische waarde is vooraf toestemming nodig van het classicaal college voor de behandeling van beheerszaken (CCBB) (PKN). Veel gemeenten werken bovendien aan een kerkenvisie (RCE).
Wat Redres doet
Op de pagina Herbestemmen en splitsen beschrijft Redres hoe het eigenaren, gemeenten en initiatiefnemers begeleidt, ‘van visie tot vergunning’. Redres beoordeelt onder meer het bestemmingsplan en de afwijkingsmogelijkheden, de bouwkundige splitsbaarheid en brandveiligheid, de vergunningsvereisten en erfgoedtoetsing, de financiële haalbaarheid en subsidiemogelijkheden, en de wensen van toekomstige gebruikers.
Nieuwe kansen voor erfgoed dat te groot is om klein te denken.
Redres, herbestemmen en splitsen
In de uitvoering gaat het om verkoopstrategie, overleg met gemeenten en adviseurs, positionering en marketing, samenwerking met architecten en ontwikkelaars, en financiële doorrekening. Redres noemt als voorbeeld uitdrukkelijk ‘een kerk opdelen met behoud van schip of koor’ en ‘een kerk als atelierwoning’.
Twee voorbeelden
De Zuiderkerk in Assen verkocht Redres in opdracht van de Stichting Instandhouding Zuiderkerk Assen: kerk en pastorie samen, als één ensemble, via reguliere verkoopbemiddeling. Belangstellenden kregen documentatie, bezichtigden op afspraak en konden daarna een bod doen.
In Oterleek ging de voorbereiding verder. Volgens de objectpagina is de kerk door inspanningen van Redres en de verkoper aangemerkt als gemeentelijk monument, werd de toren door de gemeente voor één euro overgedragen zodat kerk en toren weer één eigendom werden, en is het plan voor één woning via een principeverzoek op hoofdlijnen goedgekeurd. Een koper wist zo vooraf wat er kon.
Niet elk gebouw hoeft te worden verkocht
Soms vraagt een gebouw eerst om beheer. Onder de naam Redres de Rentmeester verzorgt Redres het rentmeesterschap voor eigenaren van monumenten en complex vastgoed: periodieke inspectie, planning van onderhoud, aansturing van aannemers en specialisten, bewaking van huurcontracten, afstemming met gemeente, provincie en RCE, voorbereiding van subsidieaanvragen, een meerjarenonderhoudsplan en rapportage aan eigenaar of stichting.
Goed rentmeesterschap is volgens Redres meer dan onderhoud: het vraagt visie op gebruik, exploitatie en erfgoedwaarde – wat behouden, wat ontwikkelen, wat loslaten.
Wat Redres verkocht
Op kerktekoop.nl staan kerken, kloosters, kapellen en pastorieën die via Redres zijn verkocht, elk met een link naar de objectpagina op redres.nl (transactiearchief). Bekijk ze op de pagina kerken.
